13 lutego 2018

Witamina C dla zdrowia i urody

Kwas askorbinowy to chyba najpopularniejsza witamin, by łykamy ją wszyscy przy okazji przeziębień, grypy i wszelkich infekcji. Krąży na jej temat wiele mitów, mniej i bardziej szkodliwych – np. że nie można jej przedawkować, że najwięcej jest jej w cytrusach, że można przy jej pomocy wyleczyć raka. Poznajmy prawdę o witaminie C.

Liczy sobie 80 lat – została odkryta przez węgierskiego fizjologa, Alberta Szent-Györgyi, któremu w 1937 roku przyniosła Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny. Badacz ustalił, że kwas askorbinowy bierze udział w procesach biologicznego spalania i dlatego jest niezbędny do prawidłowego przebiegu komunikacji między komórkami.
Wszyscy mamy ja w domowej apteczce, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym, bo uważana jest przede wszystkim za lek na przeziębienie. Tymczasem naukowcy wcale nie przypisują jej w wielkiej skuteczności w leczeniu infekcji. Z badań wynika, że łykanie witaminy C ani specjalnie nie skraca czasu trwania infekcji, ani nie łagodzi jej objawów. Natomiast jej regularne przyjmowanie ma istotne znaczenie w profilaktyce. 
Nikt jednak nie deprecjonuje znaczenia witaminy C dla naszego zdrowia – wpływa ona niezwykle pozytywnie m.in. na układ krwionośny i kostny. Sami nie wytwarzamy jej w organizmie, w związku z tym musimy ją sobie dostarczać wraz z pożywieniem lub w postaci suplementów.

 

Skutki braków witaminy C

Nasz organizm nie magazynuje witaminy C, a jednocześnie jest bardzo wrażliwy na jej brak. Jej niedobory powodują osłabienie naczyć krwionośnych, utrudniają gojenie się ran, przyspieszają starzenie się skóry. Mogą też przyczynić się do anemii, bo witamina C zwiększa wchłanianie żelaza i przyspieszyć rozwój chorób wywołanych uszkodzeniami wolnych rodników. Skrajnym przypadkiem niedoboru witaminy C jest szkorbut, powodujący degradację tkanki łącznej i kostnej.

 

Układ krwionośny

*Do największych zasług kwasu askorbinowego dla naszego organizmu jest uszczelnianie i wzmacnianie naczyń krwionośnych, właśnie dlatego niedobory skutkują skłonnością do siniaków, krwotoków, krwawień dziąseł. 

* Obecność witaminy C spowalnia utlenianie się  cholesterolu LDL, a tym samym zapobiega miażdżycy. 

* Bierze też ona udział w regulacji ciśnienia tętniczego. 

* Bardzo istotne jest rola witaminy C w zapobieganiu anemii: jej obecność znacząco wspomaga przyswajanie żelaza, uczestniczy też w wytwarzaniu czerwonych krwinek. 

* Witamina C może zmniejszyć ryzyko udaru mózgu nawet o ponad 40 proc.

 

Sygnały niedoboru:

• ogólne osłabienie

• zmęczenie bez specjalnego powodu

• utrata apetytu

• skłonność do siniaków trudności w gojeniu ran 

• rozpulchnione i krwawiące dziąsła bóle mięśni i stawów

 

Zalecane dawki

Według wytycznych Instytutu Żywności i Żywienia zapotrzebowanie na kwas askorbinowy to: 

40-50 mg dziennie u dzieci

75 mg dziennie u kobiet 

90 mg dziennie u mężczyzn 

Jednak niektórzy badacze polecają podawanie większych dawek – nawet 200 mg na dobę.

 

Działanie odmładzające

Witamina C jest silnym przeciwutleniaczem, neutralizuje wolne rodniki uszkadzające komórki skóry i odpowiadające za proces jej starzenia się, a także chroni skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Działa przeciwzapalnie i depigmentacyjnie, zmniejsza ryzyko powstawania oparzeń słonecznych. Ma też udział w tworzeniu kolagenu. Z tych powodów kwas askorbinowy jest częstym składnikiem kosmetyków dla cery zwiotczałej, z widocznymi zmarszczkami i przebarwieniami, pozbawionej koloru i blasku, co dotyczy także nałogowych palaczy. Jest także składnikiem peelingów chemicznych, ujędrniających i likwidujących rozstępy.

 

Przedawkowanie? To możliwe!

Witamina C nie jest gromadzona w organizmie, tylko wydalana wraz z moczem i potem, więc jej przedawkowanie jest raczej trudne. Jednak spożycie jej dużej ilości (powyżej 1000 mg na dobę) może wywołać zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a także wysypkę. Duże dawki przyjmowane stale mogą przyczynić się do wytrącanie moczanów i cystynianów, i powstawania kamieni nerkowych. Mogą też wchodzić w interakcje z pigułkami antykoncepcyjnymi, zwiększyć stężenie estrogenu we krwi i nasilić jego działania niepożądane.

 

Układ krwionośny

Największą zasługą kwasu askorbinowego dla naszego organizmu jest uszczelnianie i wzmacnianie naczyń krwionośnych. Właśnie dlatego niedobory skutkują skłonnością do siniaków, krwotoków, krwawień dziąseł. Obecność witaminy C spowalnia utlenianie się cholesterolu LDL, a tym samym zapobiega miażdżycy. Bierze też ona udział w regulacji ciśnienia tętniczego. 

Bardzo istotne jest rola witaminy C w zapobieganiu anemii: jej obecność znacząco wspomaga przyswajanie żelaza, uczestniczy też w wytwarzaniu czerwonych krwinek. 

Regularnie zażywana witamina C może zmniejszyć ryzyko udaru mózgu o ponad 40 proc.!

 

Zdrowe kości

W związku z tym, że witamina C bierze udział w procesie tworzenia kolagenu, który jest składnikiem chrząstek stawowych, wpływa na sprawność i dobrą kondycję stawów. W stanach zapalnych stawów w płynie maziowym poziom witaminy C zmniejsza się nawet o 80 proc., dlatego konieczne jest uzupełnienie niedoborów.

Witamina C jest niezbędna do formowania i wydzielania osseiny – składnika budulcowego kości. W związku z tym jej niedobór oznacza zbyt małą ilość komórek budulcowych kości lub odwapnienie kości. W celu profilaktyki osteoporozy zaleca się dzienne spożycie 100-500 mg tej witaminy.

 

Gdzie ją znajdziemy? 

Wbrew pozorom najwięcej witaminy wcale nie zawiera cytryna i inne owoce cytrusowe, ale acerola, dzika róża, rokitnik, czarna porzeczka, jagody goji, dereń, nasiona chia, papaja, natka pietruszki, czerwona papryka, chrzan, brukselka, berberys,

Badania potwierdzają, że witaminy C pochodząca z diety jest przyswajana nawet pięciokrotnie lepiej i utrzymuje się w organizmie znacznie dłużej niż ta pochodząca z suplementów.

 

Jak zminimalizować straty

Witamina C jest szczególnie wrażliwa na światło, powietrze i temperaturę, a przez to bardzo nietrwała.  Aby uchronić się przed jej utratą z pożywienia, należy:

• spożywać produkty, które są jej źródłem, w postaci surowej;

• wybierać jak najświeższe owoce i warzywa, ponieważ najwięcej witaminy C znajduje się w nich zaraz po zbiorze. W miarę przechowywania jej zawartość w owocach i warzywach maleje (np. ziemniaki po 3 miesiącach przechowywania zawierają 50 proc. mniej witaminy C);

• używać noży, skrobaczek, tarek wykonanych ze stali nierdzewnej.

• obierać warzywa i owoce tuż przed podaniem i nie przetrzymywać w wodzie zbyt długo;

• wykorzystywać płyny, które pozostały po ugotowaniu warzyw i owoców

• owoce i warzywa cienko obierać ze skórki, ponieważ tuż pod nią zawartość witaminy C jest największa

 

Kiedy zażywać witaminę C

Zapotrzebowanie wzrasta przy wysiłku fizycznym, podczas wymiotów, zaburzeń czynności jelit i braku łaknienia, a także u osób starszych, z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, palących papierosy, będących pod wpływem silnego stresu oraz u kobiet w ciąży i karmiących mam.

 

Zdaniem eksperta:

mgr farmacji Justyna Foltyn
Apteka Nova, Tarnobrzeg

Jak co roku, w okresie jesienno-zimowym pacjenci poszukują preparatów z witaminą C. Dostępne specyfiki zawierają od kilkudziesięciu do nawet 1500 mg witaminy C w różnych formach - od kropli, przez syropy, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, aż do popularnych tabletek powlekanych i musujących. Warto zwrócić uwagę na pochodzenie kwasu L-askorbinowego. Możemy wyróżnić jego naturalną postać pozyskiwaną z roślin, takich jak acerola czy dzika róża (np. Natur C Active, Acerola Gripovita) oraz syntetyczną – powstającą na drodze reakcji chemicznej (np. Rutinoscorbin Witamina C Forte, Max Vita C 1000). Obie formy mają identyczną strukturę i wykazują takie same właściwości biologiczne. Jednak zaletą naturalnych preparatów jest obecność w ich składzie polifenoli roślinnych, zapobiegających utlenianiu się kwasu askorbowego i zwiększają jego wchłanianie. Obiecującą postacią jest coraz popularniejsza forma liposomalna, w której witamina C jest zamknięta w pęcherzyku fosfolipidowym chroniącym przed rozpadem (np. Liposomal Vitamin C SWANSON).

 

Oryginalnie materiał pojawił się w magazynie Ach! Na Zdrowie.

 

PODOBNE

Odniosłaś sukces
w pracy nad sylwetką? Podziel się nim z innymi! Przyślij nam swoją historię